ELEŞTİRİ TARİHİ 1. ÜNİTE

ELEŞTİRİ TARİHİ 1. ÜNİTE SORULARI

 

1.    Türkçede kullanılan tenkid ve onun eş anlamlısı olan eleştiri kavramları, Fransızcadaki …….. anlamına gelen “………” teriminin karşılığıdır ?

A. tezat-poetik

B. yargılamak-critique

C. eleştirmek-muazehe

D. hicvetmek-intikad

E. eleştirmek-critique

 

Cvp:B

 

2.Tanzimat dönemi aydınları, Batı kültüründe bulunan “critique” terimini sırasıyla hangi kelimelerle karşılamışlardır?

A. muaheze-tenkid-intikad

B. eleştiri-tenkid-muaheze

C. tenkid-intikad-muaheze

D. muazehe-eleştiri-tenkid

E. intikad-muaheze-tenkid

 

Cvp:A

 

3.Terimleri Türkçeleştirme akımı başlayınca “……..” terimi yaygınlaşmıştır?

A. taşlama

B. hiciv

C. eleştiri

D. yargı

E. tenkid

 

Cvp:C

 

4.Sanatın yahut edebiyatın incelenmesi, tartışılması, değerlendirilmesi, yargılanması işine ne ad verilir?

A. kuram

B. hüküm

C. bildirişim

D. eleştiri

E. belagat

 

Cvp:D

 

5.Bilgisine, görgüsüne, zevkine güvenen ve bu niteliklerine dayanarak diğer sanatçıların eserlerini değerlendiren kişiye ne ad verilir?

A. showmen

B. muhterem

C. bilge

D. eleştirwomen

E. eleştirmen

 

Cvp:E

 

6.Eleştiriyi “zihinsel eserlerin üstün ve zayıf yönlerini ortaya koymak” olarak tanımlayan kimdir?

A. Scaliger

B. Jules Lemaitre

C. Sainte Beuve

D. F. Thumerel

E. Jean Molino

 

Cvp:A

 

7.Eleştiriyi “kitaplardan zevk almak, onlarla duyguları inceltmek ve zenginleştirmek sanatı” olarak tanımlayan kimdir?

A. Scaliger

B. Jules Lemaitre

C. Sainte Beuve

D. F. Thumerel

E. Jean Molino

 

Cvp:B

 

8.Eleştirmeni “eleştirmen, okumayı bilen ve başkalarına öğreten adamdır” diye tanımlayan kimdir?

A. Scaliger

B. Jules Lemaitre

C. Sainte Beuve

D. F. Thumerel

E. Jean Molino

 

Cvp:C

 

9. Kültürel gelişmeleri, yazarları ve eserleri kronolojik bir sırayla ele alır ve onları değerlendirir.

   -Genel olarak geçmişte kalan eserlerle ilgilenir.

   -Onları tarihî olaylar olarak ele alır, gün ışığına çıkarır ve sınıflandırır.

Yukarıda bahsedilen tür aşağıdakilerden hangisidir?

A. edebiyat kuramları

B. edebi eleştiri

C. sanat eleştirisi

D. edebiyat tarihleri

E. sanat tarihi

 

Cvp:D

 

10.Edebiyatın yöntemlerini, ilkelerini, kategorilerini ve ölçütlerini araştıran tür aşağıdakilerden hangisidir?

A. edebiyat kuramları

B. edebi eleştiri

C. sanat eleştirisi

D. edebiyat tarihleri

E. sanat tarihi

 

Cvp:A

 

11.-Daha çok somut sanat eserlerini inceler.

    -Edebiyat tarihinden farklı olarak daha çok yeni eserlerle ilgilenir.

Yukarıda bahsedilen tür aşağıdakilerden hangisidir?

A. edebiyat kuramları

B. edebi eleştiri

C. sanat eleştirisi

D. edebiyat tarihleri

E. sanat tarihi

 

Cvp:B

 

12.F.Thumerel’e göre eleştiriler kaç sınıf altında toplanır ve bunlar nelerdir?

A. 2, hüküm eleştirisi-açıklayıcı eleştiri

B. 3, yorumlayıcı eleştiri-biçimsel eleştiri-hüküm eleştirisi

C. 3, açıklayıcı eleştiri-bilimsel eleştiri-yorumlayıcı eleştiri

D. 4, yargılayıcı eleştiri-bilimsel eleştiri-hüküm eleştirisi-biçimsel eleştiri

E. 2, biçimsel eleştiri-hüküm eleştirisi

 

Cvp:A

 

13.Eleştirinin ilk görevi aşağıdakilerden hangisidir?

A. eser ve yazar arasında bağlantı kurmak

B. eserin kötü yönlerini ortaya çıkarmak

C. eseri öznel bir bakış açısıyla yargılamak

D. eser hakkında bilgi vermek

E. eserin güzel ve faydalı yönlerini ortaya çıkarmak

 

Cvp:D

 

14. Eserin değeri problemiyle ilgilenir, onun hakkında iyi yahut kötü, güzel yahut çirkin, faydalı yahut zararlı tarzında bir hüküm verir.

    -Diğer eserlere göre değerli olup olmadığı konusunda bir yargıya varır.

    -Yarı nesnel, nesnel ve öznel olan tipleri vardır.

Yukarıda bahsedilen eleştiri türü aşağıdakilerden hangisidir?

A. yapısal eleştiri

B. hüküm eleştirisi

C. biçimsel eleştiri

D. açıklayıcı eleştiri

E. bilimsel eleştiri

 

Cvp:B

 

15.Aşağıdakilerden hangisi bir hüküm eleştirisi değildir?

A. 17. yy’da klasisizm akımına bağlı eleştiriler

B. Boileau’nun eleştiri anlayışı

C. öznel eleştiriler

D. gazete eleştirileri

E. yapısal eleştiriler

 

Cvp:E

 

16.Açıklayıcı eleştiri kendi içinde kaç sınıfa ayrılır ve bunlar nelerdir?

A. 3, yorumlayıcı eleştiri-bilimsel eleştiri-biçimsel eleştiri

B. 2, yapısal eleştiri-psikanalitik eleştiri

C. 3, hüküm eleştirisi-biçimsel eleştiri-yapısal eleştiri

D. 2, biçimsel eleştiri- yargılayıcı eleştiri

E. 2, bilimsel eleştiri-yapısal eleştiri

 

Cvp:A

 

17. Freudün kuramları çerçevesinde gelişen Psikanalitik eleştiri, hangi tür eleştiridir?

A. hüküm eleştirisi

B. yapısal eleştiri

C. yorumlayıcı eleştiri

D. bilimsel eleştiri

E. biçimsel eleştiri

 

Cvp:C

 

18.-Metni açıklamak için metnin dışındaki nesnel olguları araştırır.

    -Nesnellik kaygısı büyüktür.

    -Lansonun eserlerinde bu tip eleştiri ön plana çıkar.

    -Üniversite eleştirileri de bu gruba girer.

Yukarıda bahsedilen eleştiri türü aşağıdakilerden hangisidir?

A. hüküm eleştirisi

B. yapısal eleştiri

C. yorumlayıcı eleştiri

D. bilimsel eleştiri

E. biçimsel eleştiri

 

Cvp:D

 

 

19.-Edebî eserin yapısına, üslûbuna ve türüne yönelmiş bir eleştiri anlayışıdır.

    -Yapısal eleştiri yöntemleri bu tip içinde yer alır.

Yukarıda bahsedilen eleştiri türü aşağıdakilerden hangisidir?

A. hüküm eleştirisi

B. psikanalitik eleştiri

C. yorumlayıcı eleştiri

D. bilimsel eleştiri

E. biçimsel eleştiri

 

Cvp:E

 

20. Edebiyat kuramcıları, Réne Wellek ve Austin Varren, edebiyatı inceleme tarzlarını hangi başlıklar altında toplarlar?

A. dış yaklaşım-iç yaklaşım

B. alt yaklaşım-üst yaklaşım

C. kurallar modeli-tarihsel model

D. dilbilimsel yaklaşım-yapısal yaklaşım

E. yorumsal yaklaşım-tarihsel yaklaşım

 

Cvp:A

 

21.Aşağıdakilerden hangisi edebiyat incelemelerinde dış yaklaşım olarak kabul edilen araştırmalardan biri değildir?

A. edebiyat ve biyografi arasındaki ilişki

B. eser ve yazar arasındaki ilişki

C. edebiyat ve psikoloji arasındaki ilişki

D. toplum ve felsefe arasındaki ilişki

E. mit ve semboller arasındaki ilişki

 

Cvp:E

 

22.Aşağıdakilerden hangisi edebiyat incelemelerinde iç yaklaşım üzerine yapılan çalışmalardan biri değildir?

A. eser ve yazarı üzerine yapılan çalışmalar

B. eserin üslubu, ahengi, ritmi ve vezni üzerine yapılan çalışmalar

C. mecaz, istiare gibi edebi sanatlar üzerine yapılan çalışmalar

D. hikaye etme bilimi çalışmaları

E. edebi türler üzerine çalışmalar

 

Cvp:A

 

23.Aşağıdakilerden hangisi Jean Molino’nun görüşüne göre metin analizi türlerinden biri değildir?

A. kurallar modeli

B. tefsir yahut yorum modeli

C. tarihsel model

D. dilbilimsel ve yapısal model

E. iç yaklaşım modeli

 

Cvp:E (dış yaklaşım modeli)

 

24.Aşağıdakilerden hangisi eleştirinin niteliklerinden biri değildir?

A. Eleştiri edebî eserleri açıklar, onların değerini, güzelliğini, doğruluğunu, yeniliklerini, üslubunu, ahlakî değerini, felsefesini ve düşünüş tarzını, kusurlarını ortaya koyar.

B. Eleştiri, yazar ve eser arasında bir köprü rolünü üstlenmez.

C. Yazara yeni okuyucular kazandırır, ona hatalarını gösterir, eserin anlaşılmayan, karanlık kalan yönlerini açığa çıkarır.

D. Hatta eserin yazarı tarafından dahi fark edilmemiş niteliklerini gözler önüne serer.

E. Okuyucuya yeni eserleri duyurur, eserin üstü kapalı anlamlarına ve yazarın amaçlarına okuyucunun dikkatini çeker.

 

Cvp:B ( üstlenir )

 

25. Edebiyat kuramları, aslında değişik, çoklu görüşleri değil, göreli görüşleri yansıtır.” diyen kimdir?

A. A. Compagnon

B. Jules Lemaitre

C. Sainte Beuve

D. F. Thumerel

E. Jean Molino

 

Cvp:A

 

26. Dilbilim terimi olarak karşıt, çok zaman “mukabil” anlamında “……..” anlamında kullanılır?

A. zıt

B. tezat

C. opposition

D. eleştiri

E. muaheze

 

Cvp:C

 

27.Aşağıdaki verilen kelimelerden hangisi birbirine karşıt (opposition) değildir?

A.inmek-binmek

B. inmek-çıkmak

C. inmek-kalkmak

D. tay-at

E. eşek-inek

 

Cvp:E

 

28.Aşağıdakilerden hangisi metinler arası ilişkilerden biri değildir?

A. iç metinlik

B. dış metinlik

C. ek metinlik

D. tip metinlik

E. üst metinlik

 

Cvp:E ( art metinlik )

 

29.Aşağıdakilerin hangisinde metinler arası ilişkinin açıklaması yanlış verilmiştir?

A. İç metinlilik:Bir metnin içinde başka bir metnin bulunmasıdır. Bu ayırım, metin / iç metin ayrımını yansıtmaktadır.

B. Dış metinlilik:Bir metin hakkında yazılan tenkitler, açıklamalar, tahliller ve yorumların hepsi birer dış metindir. Bu ayırım, metin / dış metin ayırımını yansıtmaktadır.

C. Ek metinlilik:Bir metnin önünde, sonunda yer alan başlıklar, alt başlıklar, önsöz, sonsözler, notlar, “der-kenâr”lar, yayıncı açıklamaları birer ek metindir. Bu ayırım, metin ve ek metin ayırımını yansıtmaktadır.

D. Tip metinlilik:Belli bir edebî türe ait olan tematik ve biçimsel özelliklerle bir metin arasındaki ilişkidir. Eser ile ait olduğu tür, tip, sözceleme tipi arasında bulunan benzerliklerdir. Metin tipi, sözceleme tipi ve metnin türü art metinlilik ilişkileri yaratır. Bu ayırım, metin / tür ayırımını yansıtmaktadır.

E. Art metinlilik:Yeni bir metni eski bir metne bağlayan ilişkiler toplamıdır, başka bir deyişle bir B art-metnini bir A ön-metnine bağlayan ilişkiler toplamıdır. İki metin arasında bir kaynaklık ilişkisi bulunur. Mesela: tercüme eserler, parodiler, nazireler, taklit eserler birer alt metindir.

 

Cvp:D ( Metin tipi, sözceleme tipi ve metnin türü üst metinlilik ilişkileri yaratır. )

 

30.Eleştiri türünün ilk başarılı örnekleri ………..’ da görülür?

A. Eski Yunanistan

B. Amerika

C. Avrupa

D. Fransa

E. İngiltere

 

Cvp:A

 

31.Eski Yunanlar, Eski Mısır, Hint ve Anadolu medeniyetlerinin kültür mirasından ….. ve ……. bilimlerini geliştirmişlerdir ?

A. dil-kültür

B. felsefe-matematik

C. bilim-fen

D. bilim-sanat

E. dil-mantık

 

Cvp:E

 

32. Eleştiri, hangi biçimiyle olursa olsun, …….. olgusuna dayanır?

A. anlama

B. dinleme

C. görme

D. düşünme

E. okuma

 

Cvp:D

 

33.  ……. tarihi ve …….. tarihi, daima eleştiri tarihinin temel belirleyicileri olmuştur?

A. dil-Türk

B. bilim-düşünce

C. düşünce-sanat

D. felsefe-sanat

E. bilim-felsefe

 

Cvp:B

 

34. İslâm dünyasında bilimin çok hızlı ve yöntemli bir şekilde gelişmesinin asıl nedeni, aşağıdakilerden hangisidir?

A. Eski yunan ve Roma medeniyetlerinin kaynaklarına ulaşmış olmaları

B. Farklı milletten birçok kişinin Müslüman olması

C. Arapçanın birçok lehçesinin bulunması

D. Arap, Acem ve Türk bilginlerinin Eski Yunan felsefecilerinin eserlerini tercüme etmesi

E. Tanrının buyruklarını bildiren “Kurân-ı Kerîm”i doğru anlama ve doğru anlatma arzusu

 

Cvp:E

 

35.Batı medeniyetinde güzel konuşma ve yazma bilimine ne ad verilir?

A. poetik

B. retorik

C. belagat

D. beliğ

E. pragmatik

 

Cvp:B

 

36.”Belagat” ve “ Retorik“in ortak yönleri aşağıdakilerden hangisidir?

A. Aristo ve Platon etkileri

B. Descartes ve Platon etkileri

C. Aristo ve Tolstoy etkileri

D. Platon ve Descartes etkileri

E. Cervantes ve Tolstoy etkileri

 

Cvp:A

 

37.Dil ile onu kullanan kişiler, zaman ve mekan arasındaki ilişkileri inceleyen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

A. sesbilim

B. sözcebilim

C. edimbilim

D. anlambilim

E. biçimbilim

 

Cvp:C

 

38. Osmanlılar devrinde Türkçeye çevrilmiş ve Türkçe olarak yazılmış birçok belagat kitabı vardır. Bu kitaplar, Türk …….. kuramları ve …….. kuramlarının ilk ve temel kaynağıdır?

A. edebiyat-eleştiri

B. belagat-edebiyat

C. bildirişim-edim söz

D. edim söz-eleştiri

E. eleştiri-bildirişim

 

Cvp:A

 

39.Türk divan edebiyatı estetiğinin temelini, …….. kuramları teşkil eder.Türkler bu estetik anlayışı içinde 19. yy’a kadar yüksek sanat eserleri yaratmışlardır?

A. eleştiri

B. edebiyat

C. belagat

D. bildirişim

E. edim söz

 

Cvp:C

 

40.Barok, klasik, romantik ve realist dönemlerde eleştiri anlayışı gelişti ve … yy’da eleştiri bilim halini aldı. …. yy’da ise temel edebiyat türlerinden biri oldu?

A. 17-19

B. 18-19

C. 20-21

D. 19-20

E. 19-21

 

Cvp:D

 

41.Dil aracılığıyla yazılı yahut sözlü bir bildirişimin gerçekleşebilmesinde R. Jakobson’a göre kaç temel element rol alır ve bunlar nelerdir?

A. 6. verici-alıcı-nesne-mesaj-kanal-kod

B. 4. verici-alıcı-mesaj-kod

C. 5. verici-alıcı-mesaj-kanal-kod

D. 6. verici-alıcı-iletici-rapor-kanal-kod

E. 5. verici-iletici-alıcı-mesaj-kod

 

Cvp:A

 

42.Bildirişim kuramında, “verici ile alıcının her ikisi tarafından bilinen ortak dil” olarak tanımlanan temel element aşağıdakilerden hangisidir?

A. nesne

B. kod

C. kanal

D. mesaj

E. şifre

 

Cvp:B

 

43.Aşağıdakilerden hangisi bildirişimin gerçekleşmesinde kullanılan kanallardan biri değildir?

A. konuşmada ses

B. yazıda kağıt yaprak

C. Göktürk yazıtlarında taşlar

D. bilgisayarda kasa

E. televizyonda ekran

 

Cvp:D ( bilgisayarda ekran )

 

44.Aşağıdakilerden hangisi bildirişimin temel elementlerinin fonksiyonlarından biri değildir?

A. haber fonksiyonu

B. ifade fonksiyonu

C. alt-dil fonksiyonu

D. algılama fonksiyonu

E. estetik(bedii) fonksiyon

 

Cvp:C (üst-dil fonksiyonu) Bunlara + olarak bir de “etkileme fonksiyonu” vardır.

 

45.İlmi eserlerde bildirişimin hangi fonksiyonundan yararlanılır?

A. haber fonksiyonu

B. ifade fonksiyonu

C. üst-dil fonksiyonu

D. algılama fonksiyonu

E. estetik(bedii) fonksiyon

 

Cvp:A

 

46.İlmi yazılar, raporlar, objektif anlatımlar hangi fonksiyonlu metinlerdir?

A. haber fonksiyonlu metinler

B. ifade fonksiyonlu metinler

C. etkileme fonksiyonlu metinler

D. poetik metinler

E. bedii metinler

 

Cvp:A

 

47.Aşağıdakilerden hangisi ifade fonksiyonlu bir metindir?

A. denemeler

B. reklam metinleri

C. raporlar

D. ideolojik edebiyat

E. ilmi yazılar

 

Cvp:A  (mektuplar ve lirik şiir de ifade fonksiyonlu metinlerdendir.)

 

 

48.Çok anlamlılıkla yükle olan metinler aşağıdakilerden hangisidir?

A. haber fonksiyonlu metinler

B. ifade fonksiyonlu metinler

C. etkileme fonksiyonlu metinler

D. poetik metinler

E. bedii metinler

 

Cvp:D

 

49.Aşağıdakilerden hangisi bildirişimin şartlarını ortaya koyan sorulardan biri değildir?

A. kim söylüyor

B. neyi söylüyor

C. hangi şartlar altında söylüyor

D. nerede söylüyor

E. ne zaman söylüyor

 

Cvp:E

 

50.”Oh! Ne manzara!” cümlesinde hangi fonksiyon ağır basmaktadır?

A. haber fonksiyonu

B. ifade fonksiyonu

C. etkileme fonksiyonu

D. algılama fonksiyonu

E. estetik fonksiyon

 

Cvp:B

 

51.Sözün söylenme sürecine ……. denir?

A. galat

B. mütekellim

C. muhatab

D. mürtecel

E. sözceleme

 

Cvp:E

 

52.Aşağıdakilerden hangisi sözceleme süreçlerinden biri değildir?

A. belli bir özne

B. belli bir anda

C. belli bir yerde

D. belli bir dinleyici

E. belli bir mesaj

 

Cvp:E

 

53.Belagatimizde verici (emetteur) için “………” alıcı (recepteur) için “………” nesne için “………” kavramları kullanılmaktaydı.

Yukarıdaki boşlukları aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?

A. mütekellim-muhatab-haber

B. mürtecel-mülteci-muhabir

C. muhabir-muhatab-haber

D. mütekellim-haber-muhatab

E. muhatab-mütekellim-haber

 

Cvp:A

 

54. “Sözün yani kelâmın belâgatı” bir sözün mevcut şartlara, bulunulan yere ve zamana uygun bir tarzda söylenmesiydi. Buna “……………………” adını veriyorlardı?

A. muktezâ-yı hâle mutabakat

B. lazım-ı faide-i haber

C. faide-i haber

D. mukteza-yı hale muhatab

E. mütekellim-i hale muhatab

 

Cvp:A

 

55. Belâgat geleneğimizde sözler, kullanım yönünden yani vericinin, konuşanın, yazanın ona yüklediği anlamlar yönünden beşe ayrılarak inceleniyordu.

Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

A. hakiki anlam

B. mecaz

C. kinaye

D. tevriye

E. galat

 

Cvp:D   ( diğer inceleme türü de “mürtecel” dir. )

 

56.Hemen, düşünülmeden söylenmiş söze ne ad verilir?

A. galat

B. mürtecel

C. doğaçlama

D. lafz

E. hakiki söz

 

Cvp:B

 

57.Yanlış olduğu halde herkes tarafından kullanılan söze ne ad verilir?

A. mürtecel

B. safsata

C. mugalata

D. galat

E. mecaz

 

Cvp:D

 

58. Belâgatçiler ve fıkıhçılar, edebî sanatların bağlam ile ilişkisi yani ………. yönü üzerinde durmuşlardır. Meselâ şuna dikkat etmişlerdi: Bir sözün mecaz yahut hakikat olması, kullanılan söze değil, kullanıcıya bağlıdır.

Yemek tarifi veren bir hanım “Hafif ateşte pişiriniz.” dediğinde ateş sözü hakikî anlamlıdır, buna karşılık hastasına bakan bir doktor “Hafif ateşi var” dediğinde bu sözü dinleyen için ateş sözü mecazî anlamdadır.

Yukarıdaki boşluğa gelmesi gereken kelime aşağıdakilerden hangisidir?

A. edimbilimsel

B. söz dizimsel

C. anlambilimsel

D. sözcüksel

E. biçimbilimsel

 

Cvp:A

 

59.Belagat geleneğimize göre, birisine bilmediği bir şeyi bildirmek amacıyla söylenen söze …….. denir?

A. hükm

B. lafz

C. mesaj

D. haber

E. duyuru

 

Cvp:D

 

60. Hitap ettiğimiz bir kişi, vereceğimiz haber yahut bilgi karşısında dört halden birinde bulunur. Aşağıdakilerden hangisi bu hallerden biri değildir?

A. O bu haberi ya bilir.

B. Ya o haberi bilmez.

C. Ya o haberi verene güvenmez.

D. Ya o haber karşısında tereddütlüdür.

E. Ya da o haberi inkar halindedir.

 

Cvp:C

 

61. Belâgat biliminde vericinin alıcıyı ikna etme yollarına ……… adı verilir?

A. Hitabet

B. Safsata

C. Beş Sanat

D. Edim-söz

E. Etki-söz

 

Cvp:C

 

62.Delil değerleri açısında önermeler “Beş Sanat” adıyla beşe ayrılır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

A. Burhan

B. Cedel

C. Hitabet

D. Mektup

E. Vehmiyyat, Safsata ve Mugalata

 

Cvp:D   (sıralamaya göre 4. sanat “Şiir” )

 

63.Aşağıda Beş Sanat ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A. Burhan: Kesin bilgi vermeyen önermelerdir.

B. Cedel: Doğruluk değeri ikinci sınıf olan önermelerdir.Cedelde amaç, itiraz etmek yerine hasmı susturmak iddiaları reddetmek için karşı bir delil ileri sürmektir.Hazret-i İsanın babasız olamayacağını iddia eden Yahudiyi “Hazret-i Adem, hem babasız, hem anasızdı.” diyerek susturmak cedeldir.

C. Hitâbet: Konuşmacının amacı insanlara vaaz vermek, nasihat vermek ise bu amaçla yapılan konuşmalara “hitabet” denir.Hitâbet, vecize önermeleri ve zan önermelerinden oluşur.Vaiz ve hatipler bu yolu kullanır.Hitâbetin amacı, insanlara yararlı olmak, onları ikna etmektir.

D. Şiir: Şiir tarzını seçen bir konuşmacının amacı, söz kuvvetiyle alıcıyı isteklendirmek yahut nefret ettirmektir. Bu amaca ulaşmak için hatip hayâlî önermeler kullanır. “Şarap, akıcı bir yakut, bal iğrenç bir kusmuktur.” sözü gibi.

E. Vehmiyyât: Kuruntu önermelerini delil olarak kullanmaktır. Konuşmacı kuruntu önermelerini bunlara inandığı için kullanıyorsa bu tip delillere boş söz “safsata” denir.Eğer konuşmacı kuruntu önermelerini sadece muhatabını yanıltmak için kullanıyorsa bu tip delillere “mugalata” denir ve doğruluk yönünden en zayıf önermelerdir.

 

Cvp:A  (Burhan: Kesin bilgi veren önermelerdir.)

 

64.Metinlerin değeri “doğruluk” ölçütüne göre belirlenmektedir.Belagat kuramı, gerçekliği esas aldığından dolayı …….’un kuramına bağlanabilir?

A. Aristo

B. Platon

C. Descartes

D. Tolstoy

E. Emile Zola

 

Cvp:B

 

65. … . yy’da Amerika’da doğup II. Dünya savaşından sonra Avrupada gelişen ………., konuşan özne ile dil işaretleri arasındaki ilişkileri inceleyen bir bilim dalıdır?

A. 18-anlambilim

B. 19-biçimbilim

C. 19-sözcükbilim

D. 18-sözdizimsel bilim

E. 19-edimbilim

 

Cvp:E

 

66.Aşağıdakilerden hangisi John L. Austinin kurup öğrencisi John Searleın geliştirdiği “söz akdları” kuramının esaslarından biri değildir?

A. Söz söylemek sadece ve her zaman bir söz söyleme işi değildir.

B. Söz aynı zamanda bir iş görür.

C. Bir akd yapar.

D. Dinleyiciyi etkiler.

E. Söyleyeni rahatlatır.

 

Cvp:E

 

67. J. Searle, sadece söylenmiş olan söze …….., bir akd kuran söze ………., dinleyeni etkileyen söze ………. adını verir.

Yukarıdaki boşluklara gelmesi gereken uygun kelimeler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

A. etki-söz/düz-söz/edim-söz

B. edim-söz/etki-söz/düz-söz

C. düz-söz/edim-söz/etki-söz

D. etki-söz/edim-söz/düz-söz

E. düz-söz/etki-söz/edim-söz

 

Cvp:C

 

68. “En küçük anlamlı birimler”e anlambirimcik yahut “……” adı verilmiştir?

A. kelimecik

B. fasl

C. bağlaç

D. sem

E. vasl

 

Cvp:D

 

69. Eski belagatçılarımız, kelimeleri birbirine bağlayan seme “……….” diyorlardı ?

A. cihet-i camia

B. vasl

C. siga-yı akd

D. semem

E. fasl

 

Cvp:A

 

70.Birbiriyle ilişkili kelimelerin ortak yönlerinin oluşturduğu kümeye “………”

kümesi deniyordu?

A. semem

B. fasl

C. vasl

D. ittisal

E. münasebet

 

Cvp:D

 

71. Belâgat geleneğimizde “cihet-i camia” kuramı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A. İki kelime yahut iki cümlenin birbirine bağlanabilirliğini ve anlaşılabilirliğini sağlayan ortak bir yön, anlamsal bir kesişim kümesi vardır.

B. Meselâ “ve” bağlacıyla yapılan bağlamaların kabul edilebilir olmasının bazı şartları vardır: Kendisine bağlanan ile bağlanan arasında ortak yön bulunmalıdır.

C. Ortak yön, kendisine bağlanan ile bağlananı zihinde birleştirecek bir alâka ve münasebettir.

D. Meselâ “Güneş ve Ay, Dünyayı aydınlatır.” diyebiliriz ama “Deniz ve börek gördüm.” denilemez.

E. “Kendisine bağlanan” ile “bağlanan” arasında hem fark, hem benzerlik bulunur yani bu ikisi anlam yönünden bir keşişim kümesi kurarlar. Cümlelerin birbirine bağlanmasına “fasl”, bağlanmadan art arda getirilmelerine “vasl” denirdi.

 

Cvp:E  (Cümlelerin birbirine bağlanmasına “vasl”, bağlanmadan art arda getirilmelerine “fasl” denirdi.)

 

72.Cihet-i camia kuramı ……….’ın meşhur “izotopi” kuramıyla örtüşür?

A. Jules Lemaitre

B. Sainte Beuve

C. J. Searle

D. A. J. Greimas

E. John L. Austin

 

Cvp:D

 

73. Greimas, “izotopi” kuramıyla metinde anlam bütünlüğünü sağlayan şeyin ortak “…..”ler olduğunu ispatlamıştı. Bu ise eski belagatçılarımızın “cihet-i camia” kuramından başka bir şey değildir ?

A. sem

B. vasl

C. semem

D. fasl

E. ittisal

 

Cvp:A

 

74.Tanzimat’tan bugüne kadarki edebiyatımız için yapılmış en kapsamlı, en doğru tespitlerden biri kimi aittir?

A. Ziya Gökalp

B. Mehmet Kaplan

C. Fuat Köprülü

D. Mustafa Nihat

E. Nihat Sami Banarlı

 

Cvp:B

 

75.Mehmet Kaplan’ın Tanzimat’tan bugüne kadarki edebiyatımız için yaptığı kapsamlı tespit hangi kitabında yer almaktadır?

A. Yeni Türk Edebiyatı Antolojisi

B. Edebiyatımızın İçinden

C. Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar

D. Kültür ve Dil

E. Nesillerin Ruhu

 

Cvp:A

 

76.Yeni Türk edebiyatını besleyen üç temel kaynak aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

A. Tanzimat edebiyatı-2.Meşrutiyet Dönemi edebiyatı-Halk edebiyatı

B. Klasik edebiyat-Batı edebiyatı-Halk edebiyatı

C. Halk edebiyatı-Milli edebiyat-Klasik edebiyat

D. Batı edebiyatı-Servet-i Fünun edebiyatı-Halk edebiyatı

E. Klasik edebiyat-Fecr-i Ati edebiyatı-Halk edebiyatı

 

Cvp:B

 

77.Klasik edebiyat-Batı edebiyatı-Halk edebiyatı eğilimlerinin dayandığı üç farklı kuram aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

A. Belagat-Retorik-Halk edebiyatı örnekleri

B. Belagat-Klasik edebiyat örnekleri-Retorik

C. Retorik-Halk şiiri örnekleri-Belagat

D. Halk edebiyatı örnekleri-Belagat-Retorik

E. Retorik-Belagat-Halk edebiyatı örnekleri

 

Cvp:A

 

78. …… ve ………., eski dil ve edebiyat anlayışına karşı çıktı. Böylece Batıdaki örneklerinden yola çıkan yeni bir belâgat ve yeni bir eleştiri anlayışı doğdu?

A. Ziya Paşa-Namık Kemal

B. Şinasi-Namık Kemal

C. Namık Kemal-Ahmet Hamdi

D. Ziya Paşa-Şinasi

E. Şinasi-Ahmet Hamdi

 

Cvp:B

 

79. Fransız edebiyatında da Arap edebiyatında da Türk edebiyatında da bir “……..- ……” kavgası olduğunu görüyoruz?

A. doğu-batı

B. realizm-romantizm

C. eskiler-yeniler

D. şark-garp

E. sembolizm-parnasizm

 

Cvp:C

 

80. Aşağıdaki cümlelerden hangisi etkileme fonksiyonuyla söylenmiştir?

A. Su, yüz derecede kaynar.

B. Oh! Ne manzara!

C. Mehmet Bey, bakan olmuş.

D. Güneş ve Ay, Dünya’yı aydınlatır.

E. O kalemi bana ver.

 

Cvp:E

 

                                                    

HAZIRLAYAN: MELİKE DEMİRCİ_____________________________________________________________________________________________________________ 

2. ÜNİTE  

 

1)klasik dönem hangi tarihleri içine alır?

 

a)14-15

 

b)15-16

 

c)12-13

 

d)11-13

 

e)15-19

 

e

 

 

 

2)fars edebiyatının önemli eserlerinin çeviri nazire ve şairlerin türkçeye uyarlaması kaçıncı yylar arası gerçekleşmiştir?

 

a)11-12

 

b)12-13

 

c)13-14

 

d)14-15

 

e)16-19

 

c

 

 

 

3)1.şikayetname

 

2.terkibi bend

 

3.terci bend

 

4.sihamı kaza

 

hangileri klasik dönemde eleştirel aklın işlediğine dair önemli eserlerdendir?

 

a)1-2

 

b)2-3

 

c)1-2-3

 

d)1-2-4

 

e)1-2-3-4

 

d

 

 

 

4)1.netayicül fünun

 

2.hayriye

 

3.lütfiye

 

hangileri öğüt nitelikli kitaplardandır?

 

a)yanlız1

 

b)1 ve 2

 

c)yanlız 2

 

d)2 ve 3

 

e)1 2 3

 

e

 

 

 

5)hangisi 16 yy dan 13 yy ın ikinci yarısına kadar edebi eleştirinin ve birikiminin yansıtıldığı önemli kaynaklardan değildir?

 

a)divanlar

 

b)belagat kitapları

 

c)şair tezkireleri

 

d)dibace

 

e)sebebi telif

 

a

 

 

 

6)bir düşünce ya da duygunun yerinde ve zamanında,manası en açık bir şekilde ve akıcı bir dille ifade edilmesine ne ad verilir?

 

a)belagat

 

b)meanı

 

c)beyan

 

d)bedi

 

e)dibace

 

a

 

 

 

7)meşk geleneği hangi alanda kullanılmamıştır?

 

a)hat

 

b)musiki

 

c)mimari

 

d)minyatür

 

e)resim

 

e

 

 

 

8)sekkaki/ miftahül ulüm, hatip el kavzmi/telhisül miftab hangi dillerle yazılan belagat kitaplarıdır?

 

a)arapça

 

b)türkçe

 

c)farsça

 

d)hintçe

 

e)ibranice

 

a

 

 

 

9)osmanlı medreselerinde farsça belagat kitabı hangisidir?

 

a)miftahül ulüm

 

b)telhisül miftab

 

c)hadayıkus sihr fi dekayış şir

 

d)risaletün minel aruz

 

e)ıstılabiş şir

 

c

 

 

 

10)osmanlı kültüründe türkçe ilk belagat kitabını kjim yazmıştır?

 

a)gelibolulu mustafa ali

 

b)gelibolulu surrui

 

c)resşidüttini vatvat

 

d)seyh ahmet bardahi

 

e)sarefettini rami

 

b(bahrül maarif)

 

 

 

11)belagatla ilgili arapça farsça kaynaklarla ilgili ilk kitap hangisidir?

 

a)bahrül maarif

 

b)hadayıkus sihr

 

c)kitabü camii enval edebil farisi

 

d)enisül uşşak

 

e)miftahül ulüm

 

c

 

 

 

12)bahrül maarif ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?

 

a)bir mukaddime-3 makale ve bir hatimeden oluşur

 

b)birinci makalede aruzla ilgili bilgiler vermiş

 

c)ikinci makalede edebi sanatlar tanımlanıp örnekler vermiş

 

d)2.bölüm reşidüttin vatvatın hadayıkus sihr fi deyakıs sir adlı eserin kısa tercümesidir

 

e)türkçe örnekler fuzulinin şiirlerinden alınmıştır

 

e(şeyhi)

 

 

 

13)enisül uşşak kimindir?

 

a)edirneli nazmi

 

b)sarefttin rami

 

c)gelibolulu surri

 

d)şeyhi

 

e)şeyh ahmet bardahi

 

b

 

 

 

14)hangisi yenileşme dönemi belagat kitaplarına kaynaklık etmez?

 

a)miftahüt teşbih

 

b)tercemei telhis

 

c)miftahül belage

 

d)mishabül fesaha

 

e)mecalisün nefais

 

e

 

 

 

15)mustakimzade sadettinin şiirle ilgili bazı kavramların açıklandığı sözlük niteliğindeki belagat kitabı hangisidir?

 

a)ıstılahatuş şiriyye

 

b)mebanül inşa

 

c)baharistan

 

d)tezkiretüş şuara

 

e)meşairüş şuara

 

a

 

 

 

16)hangisi değişen zihniyetin belagat kitaplarında yansımasını göstermesi ve bir model oluşturması açısından önemli bir kaynaktır?

 

a)ıstılahatüş şir

 

b)miftahül belage

 

c)miftahüt teşbih

 

d)menabil inşa

 

e)tercemei telhis

 

d

 

 

 

17)ali şir nevaiden önce fars edebiyatının en büyük ustası kimdir?

 

a)lami çelebi

 

b)ebulgazi bahadır

 

c)şah ismail

 

d)babür şah

 

e)cami

 

e

 

 

 

18)1.mecalisün nefais

 

2.baharistan

 

3.tezkiretüş şuara

 

4.heşt behişt

 

hangileri osmanlı tezkire geleneğine modellik yapan herat tezkireleri olakarak adlandırılan kaynaklardır?

 

a)1 ve 2

 

b)2 ve 3

 

c)2-3-4

 

d)1-2-3

 

e)3ve 4

 

d

 

 

 

19)hangisi anadolu sahasındaki tezkire türlerinden değildir?

 

a)heşt behişt

 

b)tezkiretüş şuara

 

c)tabsıratun nuzama

 

d)meşairüş şuara

 

e)baharistan

 

e

 

 

 

20)türk edebiyatında tezkire türünün ilk örneği…….., anadolu sahasında tezkire türünün ilk örneği………tir.

 

a)mecalisün nefaist-heşt behişt

 

b)heşt behişt-mecalisün nefais

 

c)mecalisün nefais-tezkiretül şuara

 

d)heşt behişt- baharistan

 

e)mecalisün nefais-meşairüş şuara

 

a

 

 

 

21)doğal sanat gücü hangi kavramlarla ifade edilir?

 

a)icad-ibda-ihtira

 

b)tabi-selika-kabiliyet

 

c)bedihe gu- fevri- tiz

 

d)abdar-selis-melih-garib

 

e)aşıkane-rindane-suhane-türkane

 

b

 

 

 

22)hangisi doğal sanat gücü ile değerlendirilen sıfatlardan değildir?

 

a)hub

 

b)latif

 

c)nazik

 

d)zarif

 

e)fevri

 

e

 

 

 

23)şairlerin orjinal buluşlarıyla ilgili sıfatlar hangileridir?

 

a)icad-ibda-ihtira

 

b)hub-latif-nazik

 

c)selis-melih-garib

 

d)aşıkane-rindane-şuhane

 

e)tab-selika-kabiliyet

 

a

 

 

 

24)1.bedihe gu

 

2.fevri

 

3.tiz

 

4.abdar

 

hangileri anında ve çabuk yazabilme becerisine yönelik kelimelerdir?

 

a)1-2

 

b)2 ve 3

 

c)1-2-3

 

d92-3-4

 

e)1-2-3-4

 

c

 

 

 

25)şair tezkirelerinde şairlerin hayat hikayeleri hangi bölümden sonra anlatılır?

 

a)kaside

 

b)hatime

 

c)gazel

 

d)dua

 

e)mukaddime

 

e

 

 

 

26)tezkirelerde,şiirin ritmini sağlayan ölçüye, sözün ahenkli ve akıcılığına işaret eden kavramlar hangileridir?

 

a)selis-selaset

 

b)bedi-meani

 

c)belagat-bedi

 

d)selis-aşıkane

 

e)rindane-şuhane

 

a

 

 

 

27)selaset ifadesinin ahenksiz olmasına ne ad verilir?

 

a)rekabet

 

b)rekaket

 

c)meani

 

d)selis

 

e)beyani

 

b

 

 

 

28)göz göz etdim cismi naveli dildardan

 

ser be ser cesm oldum amma toymadım didardan

 

beyitlerde geçen göz göz etmek deyimindeki tekrarlar, gözle aynı manaya gelen çeşm- didar kelimelerin ard arda sıralanması hangi kavramla nitelenmiştir?

 

a)selaset

 

b)selis

 

c)rekaket

 

c)abdar

 

e)garib

 

b

 

 

 

29)1.incir

 

2.dalgıç

 

3.papağan

 

4.deniz

 

5.mücevher

 

divan dibacelerinde şiir hangilerine benzetilmiştir?

 

a)1 2

 

b)3 4

 

c)1 2 3

 

d)4 5

 

e)1 2 3 4 5

 

c

 

 

 

30)hangilerin dibaceleri içerik bakımından en kapsamlıdır?

 

a)cami- fuzuli

 

b)cami-lami çelebi

 

c)lami çelebi-fuzuli

 

d)fuzuli-gelibolulu ali

 

e)gelibolulu surri-cami

 

c

 

 

 

31)hevesname mesnevisinde cafer çelebi türk dilinde şöhreti olan hangi 2 şairi göstermiştir?

 

a)ahmet paşla-fuzuli

 

b)lami çelebi-cami

 

c)şeyhi-ahmet paşa

 

d)ahmet paşa-gelibolulu surri

 

e)ahmet paşa-fuzuli

 

c

 

HAZIRLAYAN: BÜŞRA KAYMAK

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s